Chủ hộ kinh doanh cá thể có buộc phải tham gia BHXH không?

I. Bảng tra cứu nhanh

Mốc quan trọng: từ 01/7/2025, tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đều thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.

II. Mức đóng, căn cứ đóng và cách tính nhanh

Bản chất của phần này là chủ hộ được chọn tiền lương làm căn cứ đóng, nhưng phải nằm trong khung tối thiểu và tối đa theo mức tham chiếu hiện hành. Đây là điểm dễ bị truy thu nếu chọn sai căn cứ đóng hoặc hiểu nhầm mức tối thiểu.

Công thức tính nhanh: 25% x tiền lương làm căn cứ đóng.

Ví dụ thực tế

Nếu chủ hộ chọn mức thấp nhất là 2.340.000 đồng, số tiền BHXH phải đóng là 585.000 đồng/tháng. Nếu tính cả BHYT 4,5% thì tổng mức đóng tối thiểu là 690.300 đồng/tháng. Với mức cao nhất, phần BHXH khoảng 11,7 triệu đồng/tháng.

Lưu ý quan trọng

Cơ quan quản lý thường soi rất kỹ phần căn cứ đóng thấp nhất, thời điểm thuộc diện tham gia và việc chọn phương thức đóng. Đây là lỗi đơn giản nhưng nhiều hộ kinh doanh vẫn vi phạm.

III. Hồ sơ, thủ tục và thời hạn đăng ký

1. Hồ sơ cần dùng

Chủ hộ kinh doanh sử dụng Tờ khai tham gia BHXH mẫu TK1-TS, TK3-TS và nộp tại cơ quan BHXH nơi đăng ký kinh doanh hoặc nơi cư trú.

2. Thời hạn cần nhớ

• Trong 30 ngày kể từ ngày thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, nếu chủ hộ tự nộp hồ sơ.
• Cơ quan BHXH cấp sổ trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ.

Mốc hồ sơ cần nhớ: 30 ngày để nộp hồ sơ và 05 ngày làm việc để cơ quan BHXH cấp sổ khi hồ sơ đầy đủ.

Lưu ý quan trọng

Lúc kiểm tra hồ sơ, phần hay lệch ở đoạn này là nộp quá thời hạn 30 ngày, thiếu đúng mẫu tờ khai hoặc nộp sai nơi tiếp nhận. Nếu bạn đang chuẩn bị hồ sơ, Thuận Thiên khuyến nghị rà lại ngay từ đầu 3 điểm này để tránh mất thời gian đi lại.

IV. Trường hợp không tham gia và rủi ro nếu chậm đóng, không đóng

1. Các trường hợp không thuộc diện tham gia

• Đang hưởng lương hưu.
• Đang hưởng trợ cấp BHXH hằng tháng.
• Đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
• Nếu đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng thì tham gia theo đối tượng chính, không đóng kép.

2. Rủi ro nếu chậm đóng hoặc không đóng

Nếu không tham gia, chậm đóng hoặc không đóng đầy đủ thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, truy thu và tính lãi chậm nộp. Doanh nghiệp thường lệch ở đoạn này khi nghĩ rằng hộ kinh doanh nhỏ thì chưa bị để ý.

Ví dụ thực tế

Một lỗi nhiều chủ hộ gặp là nhầm rằng chỉ khi có lao động mới phát sinh BHXH bắt buộc. Thực tế, nếu thuộc đúng nhóm áp dụng thì bản thân chủ hộ cũng cần rà lại nghĩa vụ tham gia theo thời điểm tương ứng. Thuận Thiên thường lưu ý khách ở bước này vì đây là phần dễ bị hỏi đầu tiên khi làm việc với cơ quan quản lý.