Có cách nào giảm thu nhập chịu thuế TNCN hợp pháp không?

I. Bảng tra cứu nhanh các cách giảm thu nhập chịu thuế

Mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ kỳ tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công: 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

II. Những khoản được trừ và không tính thuế

1. Giảm trừ gia cảnh

Đây là khoản giảm đầu tiên cần kiểm tra khi tính thuế. Nếu có người phụ thuộc đủ điều kiện và đã đăng ký, bạn có thể giảm thêm 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc.

• Người nộp thuế được giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng.
• Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ 1 lần cho 1 người nộp thuế trong cùng thời kỳ tính thuế.
• Nhóm người phụ thuộc thường gồm: con chưa thành niên; con thành niên đang học hoặc không có khả năng lao động; vợ hoặc chồng không có khả năng lao động; cha mẹ hoặc người khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế trực tiếp nuôi dưỡng theo điều kiện luật định.
• Mức 11 triệu đồng/tháng và 4,4 triệu đồng/tháng là mức cũ, không nên áp dụng nhầm cho kỳ tính thuế mới.

Ví dụ thực tế

Một nhân sự có 2 con đủ điều kiện người phụ thuộc nhưng chỉ đăng ký 1 con trong năm. Cơ quan thuế thường soi rất kỹ phần đăng ký và hồ sơ chứng minh, nên nếu đăng ký thiếu hoặc muộn thì số giảm trừ thực nhận có thể bị lệch đáng kể.

2. Các khoản bảo hiểm và quỹ hưu trí được trừ

Khoản này được trừ trước khi tính thuế nếu thuộc diện hợp lệ và có chứng từ. Thực tế dễ sai ở đây khi doanh nghiệp khấu trừ bảo hiểm đúng nhưng hồ sơ quyết toán cá nhân lại không đối chiếu đủ.

• Được trừ khoản đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
• Được trừ khoản đóng bảo hiểm y tế bắt buộc.
• Được trừ khoản đóng bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc.
• Được trừ bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với ngành nghề thuộc diện tham gia theo quy định.
• Đối với quỹ hưu trí tự nguyện/bảo hiểm hưu trí tự nguyện: được trừ theo số thực tế nhưng tối đa 1 triệu đồng/tháng.

3. Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học và chi y tế, giáo dục

Đây là nhóm nhiều người biết nhưng hồ sơ lại hay thiếu nhất. Bạn cần chú ý ở chỗ này: chỉ những khoản đáp ứng đúng điều kiện và có chứng từ hợp lệ mới có cơ sở tính giảm trừ.

• Được giảm trừ các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học nếu đóng cho quỹ, tổ chức được thành lập và hoạt động hợp pháp.
• Được xem xét giảm trừ khoản chi cho y tế, giáo dục – đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc theo mức do Chính phủ quy định và cần có hóa đơn, chứng từ hợp lệ.
• Hiện chưa có quy định chính thức về mức trần cụ thể cho các khoản chi y tế và giáo dục được giảm trừ, vì vậy cần theo dõi hướng dẫn cập nhật từ cơ quan thuế.

Lưu ý quan trọng

Doanh nghiệp thường lệch ở đoạn này khi dùng hóa đơn không đúng tên người chi trả, biên lai không đúng mẫu hoặc khoản đóng góp không đi vào tổ chức hợp pháp. Lúc thanh tra thường bị hỏi đầu tiên là chứng từ gốc và điều kiện áp dụng của từng khoản.

4. Thu nhập được miễn thuế

Bản chất của nhóm này là không tính vào thu nhập chịu thuế ngay từ đầu, chứ không phải giảm trừ sau khi đã tính thu nhập.

• Thu nhập từ chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng là bất động sản giữa các đối tượng thân thích theo luật như vợ chồng; cha mẹ và con; ông bà và cháu; anh chị em ruột.
• Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở nếu đáp ứng điều kiện nhà ở, đất ở duy nhất theo luật.
• Thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi trái phiếu Chính phủ, kiều hối.
• Một số khoản phụ cấp, trợ cấp theo quy định pháp luật.
• Một số khoản thu nhập từ nông nghiệp theo phạm vi miễn thuế của luật.
• Một số trường hợp cá nhân là nhân lực công nghệ số chất lượng cao, nhân lực công nghệ cao trong hoạt động nghiên cứu và phát triển hoặc lĩnh vực ưu tiên có thể được miễn thuế thu nhập cá nhân trong thời hạn 05 năm nếu đáp ứng đúng điều kiện áp dụng.

III. Hồ sơ, thời hạn và điểm dễ sai khi làm giảm trừ

1. Hồ sơ thường dùng

• Tờ khai đăng ký người phụ thuộc: Mẫu 20-ĐK-TCT hoặc mẫu tương đương theo Thông tư 86/2024/TT-BTC.
• Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc: giấy khai sinh, CMND/CCCD, thẻ sinh viên đối với con đang học, giấy xác nhận nuôi dưỡng.
• Chứng từ đóng bảo hiểm.
• Biên lai đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học.
• Hóa đơn y tế, giáo dục hợp lệ nếu áp dụng.

2. Mốc thời gian cần nhớ

Chậm đăng ký, đăng ký thiếu người phụ thuộc hoặc nộp hồ sơ chứng minh không khớp là các lỗi đơn giản nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn vi phạm.

IV. Phạm vi áp dụng và lưu ý khi tự tính thuế

Nội dung này chủ yếu áp dụng cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Không nên gộp chung với cách tính thuế của cá nhân không cư trú hoặc các loại thu nhập khác như chuyển nhượng bất động sản, đầu tư vốn, trúng thưởng.

Thuận Thiên lưu ý thêm: các khoản giảm trừ chỉ có ý nghĩa khi đúng điều kiện, đúng hồ sơ, đúng thời điểm đăng ký. Đây là điểm dễ bị truy thu nếu người nộp thuế chỉ nhớ mức tiền mà quên phần chứng minh. Nếu bạn đang tự quyết toán, nên rà lại từng khoản theo checklist hồ sơ trước khi nộp để tránh phải giải trình lại nhiều lần.