Doanh nghiệp sản xuất thực phẩm cần những chứng nhận, giấy phép gì?

I. Bảng tra cứu nhanh các giấy tờ thường cần có

Điểm mấu chốt: nếu là doanh nghiệp sản xuất thực phẩm thông thường có địa điểm cố định, bạn thường sẽ phải rà đủ cả 3 nhóm: đăng ký doanh nghiệp, giấy an toàn thực phẩm và công bố sản phẩm.

II. Từng loại giấy phép, chứng nhận cần hiểu đúng

1. Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp/đăng ký kinh doanh

Đây là điều kiện nền tảng. Doanh nghiệp cần có hồ sơ đăng ký hợp lệ và ngành nghề đăng ký phù hợp với hoạt động sản xuất thực phẩm dự kiến thực hiện. Tuy nhiên, thường gặp sai sót ở chỗ: hồ sơ doanh nghiệp đã có nhưng ngành nghề lại không khớp với hoạt động đang làm, đến lúc xin giấy an toàn thực phẩm hoặc làm công bố sản phẩm mới phát hiện phải điều chỉnh.

2. Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm

Nguyên tắc chung là cơ sở sản xuất thực phẩm khi hoạt động cần xem xét có thuộc diện phải có Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hay không. Điều kiện thường xoay quanh cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ, con người, sức khỏe người lao động và kiến thức an toàn thực phẩm.

Theo dữ liệu đang áp dụng, thời hạn giải quyết hồ sơ được ghi nhận là khoảng 15 ngày và giấy chứng nhận thường có hiệu lực 03 năm. Cơ quan chuyên môn thường thẩm định rất kỹ điểm này khi kiểm tra thực tế tại cơ sở.

Các trường hợp cần tách riêng để tránh hiểu nhầm:

• Sản xuất ban đầu nhỏ lẻ có thể được miễn theo quy định.
• Sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có địa điểm cố định có thể được miễn.
• Sơ chế nhỏ lẻ hoặc kinh doanh nhỏ lẻ cũng có thể thuộc diện miễn.
• Cơ sở đã có GMP, HACCP, ISO 22000 hoặc tương đương còn hiệu lực vẫn được xem là nhóm có thể miễn giấy này.

Lưu ý quan trọng

Lưu ý quan trọng: đừng thấy có chứng nhận hệ thống như HACCP hay ISO 22000 rồi mặc nhiên bỏ qua bước rà soát nghĩa vụ pháp lý khác. Điểm này có thể thay đổi chính sách trong tương lai, nên khi nộp hồ sơ thực tế vẫn cần đối chiếu đúng nhóm sản phẩm và cơ quan tiếp nhận.

3. Công bố sản phẩm trước khi lưu thông

Doanh nghiệp không chỉ sản xuất hợp pháp mà còn cần hoàn tất công bố sản phẩm trước khi đưa hàng ra thị trường. Phần này hay bị bỏ sót nhất ở doanh nghiệp mới thành lập.

• Nhóm tự công bố: thực phẩm thông thường đã qua chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm và các nhóm thuộc diện tự công bố; hồ sơ thường kèm kiểm nghiệm theo quy định.
• Nhóm phải đăng ký bản công bố: thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến dưới 36 tháng tuổi và các nhóm thuộc diện phải đăng ký.

Hồ sơ thực tế thường liên quan đến bản công bố, phiếu kiểm nghiệm và tài liệu pháp lý của cơ sở theo từng loại sản phẩm.

III. Hồ sơ xin giấy an toàn thực phẩm và lỗi hay gặp

Nếu doanh nghiệp thuộc diện cần xin Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, bộ hồ sơ thường gồm:

• Đơn đề nghị.
• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
• Bản thuyết minh về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Giấy xác nhận đủ sức khỏe của chủ cơ sở và người trực tiếp sản xuất, kinh doanh.
• Danh sách người đã được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm.

Ví dụ thực tế

Nhiều doanh nghiệp nộp hồ sơ trực tuyến hoặc trực tiếp, nhưng khi thẩm định lại vướng ở bản thuyết minh không phản ánh đúng hiện trạng xưởng, sơ đồ mặt bằng quá sơ sài hoặc giấy khám sức khỏe không phù hợp. Đây là lỗi mà nhiều doanh nghiệp vẫn gặp phải.

Lưu ý quan trọng

• Bản thuyết minh cần khớp với cơ sở thực tế.
• Danh sách tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cần đầy đủ.
• Ngành nghề trên đăng ký doanh nghiệp cần khớp với hoạt động sản xuất.
• Không nên để cơ sở hoạt động khi giấy chứng nhận đã hết hạn hoặc chưa được cấp.

IV. Mức phạt và phạm vi cần rà soát thêm

Mức phạt nêu trên không áp dụng cho trường hợp không thuộc diện phải cấp theo quy định của pháp luật.

Ngoài giấy phép cốt lõi, doanh nghiệp còn nên rà thêm kiểm nghiệm sản phẩm, ghi nhãn hàng hóa, truy xuất nguồn gốc, mã số mã vạch và đăng ký nhãn hiệu. Đây là nhóm hồ sơ không quyết định toàn bộ việc được sản xuất hay không, nhưng khi đưa hàng vào siêu thị, sàn thương mại điện tử hoặc làm việc với đối tác, thường được kiểm tra đầu tiên.

Cách kiểm tra nhanh: thực hiện theo thứ tự xác định đúng ngành nghề doanh nghiệp → kiểm tra cơ sở có thuộc diện cần giấy an toàn thực phẩm hay được miễn → xác định sản phẩm thuộc tự công bố hay đăng ký bản công bố. Rà soát theo thứ tự này giúp tránh làm hồ sơ chồng chéo và mất thời gian sửa lại.