Vì sao tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) có khi là 25%, có khi là 32%, và có khi là 29,5%?

I. Bảng tra cứu nhanh các mức 25%, 32%, 29,5% và 30%

25%: chỉ tính riêng BHXH bắt buộc.
32%: tổng BHXH + BHYT + BHTN của người lao động Việt Nam theo hợp đồng lao động.
29,5%: tổng BHXH + BHYT của chủ hộ kinh doanh, người quản lý không hưởng tiền lương.
30%: tổng BHXH + BHYT của người lao động là công dân nước ngoài thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

II. Bản chất của từng mức tỷ lệ

1. Mức 25% là tỷ lệ BHXH bắt buộc thuần túy

Từ ngày 01/07/2025, tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc cơ bản là 25% trên tiền lương làm căn cứ đóng. Cơ cấu gồm:

• 3% vào quỹ ốm đau và thai sản.
• 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất.

Cần lưu ý: 25% chỉ là phần BHXH, chưa bao gồm BHYT, BHTN. Vì vậy, không nên xem đây là tổng nghĩa vụ đóng.

2. Mức 32% là tổng các khoản bảo hiểm của người lao động Việt Nam

Đối với người lao động Việt Nam làm việc theo hợp đồng lao động, tổng tỷ lệ thường được nhắc đến là 32%, gồm:

• Người lao động đóng 10,5%.
• Người sử dụng lao động đóng 21,5%.

Cơ cấu tổng thể là:

• BHXH 25%
• BHYT 4,5%
• BHTN 2%

Khi đọc bảng tỷ lệ, nhiều người dễ kết luận ngay mức đóng chỉ 25% mà bỏ qua các khoản cộng thêm.

3. Mức 29,5% áp dụng cho chủ hộ kinh doanh và người quản lý không hưởng tiền lương

Đối với chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, tổng mức thường được nhắc đến là 29,5%, gồm:

• BHXH 25%
• BHYT 4,5%

Nhóm này không thuộc diện đóng BHTN, nên không cộng thêm 2%. Tuy đơn giản, nhưng nhiều hồ sơ vẫn nhầm sang mức 32% giống như người lao động có hợp đồng.

III. Trường hợp người lao động nước ngoài và căn cứ tiền lương đóng

1. Người lao động nước ngoài thường gặp mức 30%

Người lao động là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi đáp ứng điều kiện luật định thường có tổng mức đóng là 30%, gồm:

• Người lao động đóng 9,5%
• Người sử dụng lao động đóng 20,5%

Cơ cấu là BHXH 25% và BHYT 4,5%, nhưng không có BHTN. Thanh tra thường kiểm tra trước việc doanh nghiệp có áp sai mức 32% cho lao động nước ngoài hay không.

2. Căn cứ tiền lương đóng cần kiểm tra đúng ngay từ đầu

Từ ngày 01/07/2025, Luật Bảo hiểm xã hội sử dụng khái niệm mức tham chiếu làm căn cứ liên quan đến trần, sàn đóng trong một số trường hợp.

Riêng chủ hộ kinh doanh được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, với mức:

• Thấp nhất bằng mức tham chiếu
• Cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu

Hồ sơ dễ sai khi chọn mức lương đóng mà không đối chiếu giới hạn tối thiểu và tối đa.

IV. Cách hiểu đúng để tránh nhầm khi kê khai

Sự khác nhau giữa 25%, 32%, 29,5% và 30% không phải do quy định mâu thuẫn, mà do:

• Khác nhau giữa BHXH riêng và tổng các loại bảo hiểm bắt buộc.
• Khác nhau theo từng nhóm người tham gia.

Ví dụ thực tế

Nếu doanh nghiệp trả lương 10 triệu đồng/tháng cho người lao động Việt Nam, tổng mức đóng là 3,2 triệu đồng, tương ứng 32%. Nếu là người lao động nước ngoài thì tổng mức đóng là 3 triệu đồng, tương ứng 30%. Với chủ hộ kinh doanh hoặc người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương, mức đóng tính theo tỷ lệ 29,5% trên mức lương làm căn cứ đã chọn.

Lưu ý quan trọng

• Người lao động Việt Nam: thường là 32%.
• Người lao động nước ngoài: thường là 30% và không có BHTN.
• Chủ hộ kinh doanh, người quản lý không hưởng lương: thường là 29,5% và không có BHTN.
• Tỷ lệ 25% chỉ là BHXH riêng, không nên hiểu là tổng toàn bộ khoản bảo hiểm phải đóng.

Khi rà soát bảng lương hoặc hồ sơ bảo hiểm, cần kiểm tra trước nhóm đối tượng, sau đó đến các khoản cấu thành. Chỉ nhầm một bước là dễ kê khai sai toàn bộ tỷ lệ.